Pháp lệnh chống tham nhũng năm 1998 được Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành dưới sự ký duyệt của Chủ tịch Quốc hội Nông Đức Mạnh, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 5 năm 1998. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đặt nền móng cho công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi tham nhũng tại Việt Nam, nhằm bảo vệ tài sản của Nhà nước, tập thể, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đồng thời bảo đảm sự hoạt động đúng đắn của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị.

Pháp lệnh áp dụng đối với mọi hành vi tham nhũng do người có chức vụ, quyền hạn thực hiện trong các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp nhà nước và các đối tượng khác được giao thực hiện nhiệm vụ, công vụ.

• Định nghĩa tham nhũng: Là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó để tham ô, hối lộ hoặc cố ý làm trái pháp luật vì động cơ vụ lợi, gây thiệt hại cho tài sản của Nhà nước, tập thể và cá nhân, xâm phạm hoạt động đúng đắn của các cơ quan, tổ chức.
• 11 hành vi tham nhũng cụ thể bao gồm: Tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa; nhận hối lộ; dùng tài sản xã hội chủ nghĩa làm của hối lộ, lợi dụng chức vụ để đưa hối lộ hoặc môi giới hối lộ; lừa đảo hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản xã hội chủ nghĩa; sử dụng trái phép tài sản xã hội chủ nghĩa; lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản của cá nhân; lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ để vụ lợi; lạm quyền trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ để vụ lợi; lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để vụ lợi; lập quỹ trái phép để vụ lợi; giả mạo trong công tác để vụ lợi.

• Cán bộ, công chức làm việc trong các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân, Công an nhân dân theo quy định của Pháp lệnh cán bộ, công chức.
• Sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng trong các cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp trong các cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân.
• Cán bộ lãnh đạo, quản lý nghiệp vụ trong các doanh nghiệp nhà nước.
• Cán bộ xã, phường, thị trấn.
• Những người khác được giao nhiệm vụ, công vụ và có quyền hạn trong khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ đó.

• Trong thực thi công vụ: Nghiêm cấm sách nhiễu, gây khó khăn, phiền hà khi giải quyết công việc; nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác liên quan đến công việc mình giải quyết; chi công quỹ tặng quà hoặc chia cho cán bộ ngoài quy định; can thiệp bất hợp pháp để trục lợi cho bản thân hoặc người khác; lợi dụng chức vụ để vay, cho vay, bảo lãnh vay tiền công quỹ, ngân hàng; dùng công quỹ, nhà đất hoặc công sức của người dưới quyền để thu lợi bất chính.
• Trong quản lý tài chính và thông tin: Nghiêm cấm tiết lộ thông tin kinh tế chưa được phép công bố; gửi tiền, kim khí quý, đá quý vào ngân hàng nước ngoài.
• Trong hoạt động kinh doanh: Cán bộ, công chức, sĩ quan lực lượng vũ trang và quản lý doanh nghiệp nhà nước không được thành lập, tham gia thành lập hoặc quản lý điều hành các doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH, công ty cổ phần, hợp tác xã, bệnh viện tư, trường học tư, tổ chức nghiên cứu khoa học tư.
• Hạn chế đối với người thân: Người đứng đầu, cấp phó và người thân (vợ/chồng, bố, mẹ, con) không được góp vốn vào doanh nghiệp hoạt động trong phạm vi ngành, nghề mà người đó trực tiếp quản lý nhà nước. Đối với doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa, người thân chỉ được mua cổ phần không vượt quá mức bình quân của các cổ đông.
• Cấm gia đình trị: Người đứng đầu và cấp phó không được bố trí vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con, anh, chị, em ruột giữ chức vụ lãnh đạo về tổ chức nhân sự, kế toán - tài vụ; làm thủ quỹ, thủ kho hoặc mua bán vật tư, hàng hóa, giao dịch, ký kết hợp đồng cho cơ quan, tổ chức đó.

• Kê khai tài sản: Người có chức vụ, quyền hạn phải kê khai nhà, đất và các loại tài sản khác có giá trị lớn của mình một cách chính xác, trung thực và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung kê khai.
• Công khai thủ tục hành chính: Các cơ quan trực tiếp giải quyết công việc của tổ chức, cá nhân (như đất đai, xây dựng, đăng ký kinh doanh, dự án, thuế, hải quan...) phải công khai thủ tục, giải quyết đúng hạn, đúng luật; nghiêm cấm tự đặt ra các thủ tục, phí, lệ phí trái luật.
• Minh bạch tài chính công: Việc cấp phát, sử dụng ngân sách nhà nước cho các dự án phải thực hiện đúng quy định và công khai cho các cơ quan liên quan và nhân dân biết. Việc huy động nguồn vốn đóng góp của nhân dân phải được bàn bạc, quyết định công khai và chịu sự giám sát, thanh tra.

• Phải gương mẫu, liêm khiết, định kỳ kiểm điểm việc thực hiện chức trách và trách nhiệm của mình trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý tham nhũng.
• Thường xuyên tiến hành kiểm tra, thanh tra nội bộ; nếu thiếu trách nhiệm để xảy ra tham nhũng trong cơ quan, tổ chức mình thì phải bị xử lý theo quy định của pháp luật.
• Khi phát hiện hành vi tham nhũng, phải xem xét xử lý theo thẩm quyền, áp dụng biện pháp thu hồi tài sản và báo ngay cho cơ quan Điều tra hoặc Viện kiểm sát nếu có dấu hiệu tội phạm. Hành vi không xử lý hoặc không chuyển hồ sơ sẽ bị xử lý về tội bao che.
• Không được chuyển công tác, cho thôi việc hoặc giải quyết hưu trí đối với người đang bị xem xét hành vi tham nhũng. Người đã chuyển công tác hoặc nghỉ hưu vẫn phải chịu trách nhiệm về hành vi tham nhũng đã thực hiện trước đó.

• Công dân có quyền và nghĩa vụ phát hiện, tố cáo hành vi tham nhũng. Cơ quan nhận tố cáo phải kịp thời xử lý và giữ bí mật tuyệt đối họ tên, địa chỉ của người tố cáo.
• Người tố cáo kịp thời, giúp cơ quan chức năng phát hiện tham nhũng sẽ được khen thưởng thích đáng; có quyền yêu cầu bảo vệ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản và các quyền lợi hợp pháp khác khi bị đe dọa, trả thù.
• Nghiêm cấm việc lợi dụng quyền tố cáo để vu cáo làm thiệt hại đến danh dự, uy tín của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Người vu cáo phải bị xử lý nghiêm minh.

• Xử lý hình sự: Áp dụng đối với các hành vi tham ô, lừa đảo chiếm đoạt tài sản từ 5 triệu đồng trở lên (hoặc dưới 5 triệu nhưng gây hậu quả nghiêm trọng, tái phạm); nhận hối lộ, đưa hối lộ, môi giới hối lộ từ 500 ngàn đồng trở lên; lập quỹ trái phép từ 50 triệu đồng trở lên gây hậu quả nghiêm trọng; sử dụng trái phép tài sản gây hậu quả nghiêm trọng; lạm quyền, giả mạo trong công tác gây thiệt hại lợi ích nhà nước, tập thể, cá nhân.
• Xử lý kỷ luật: Đối với hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, áp dụng 6 hình thức kỷ luật: Khiển trách; Cảnh cáo; Hạ bậc lương; Hạ ngạch; Cách chức, bãi nhiệm; Buộc thôi việc.
• Tình tiết tăng nặng: Dùng thủ đoạn xảo quyệt che giấu; cản trở cơ quan chức năng phát hiện, xử lý; không chấp hành quyết định nộp lại tài sản hoặc bồi thường thiệt hại.
• Tình tiết giảm nhẹ: Chủ động khai báo trước khi bị phát hiện; tích cực hạn chế thiệt hại; tự giác nộp lại tài sản tham nhũng và bồi thường thiệt hại.
• Hệ quả sau kỷ luật: Người bị hạ bậc lương, hạ ngạch, cách chức phải chuyển sang công tác khác không liên quan đến công việc dễ xảy ra tham nhũng. Người bị buộc thôi việc không được tiếp nhận làm cán bộ, công chức trong thời gian từ 3 đến 5 năm.

• Cơ quan Thanh tra nhà nước: Có quyền yêu cầu tạm đình chỉ công tác của người có hành vi tham nhũng nếu có căn cứ cản trở thanh tra; niêm phong tài liệu, kê biên tài sản; chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra khi phát hiện dấu hiệu tội phạm.
• Cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án: Phối hợp chặt chẽ trong việc phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử; áp dụng các biện pháp khẩn cấp để thu hồi tài sản bị chiếm đoạt. Người thi hành công vụ thiếu trách nhiệm để lọt tội phạm hoặc bao che sẽ bị xử lý kỷ luật hoặc hình sự.
• Thời hạn thực hiện yêu cầu: Người đứng đầu cơ quan, tổ chức phải thực hiện yêu cầu của cơ quan Thanh tra, Điều tra, Viện kiểm sát trong thời hạn chậm nhất là 30 ngày, nếu không thực hiện được phải giải trình bằng văn bản.

• Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp: Giám sát toàn diện công tác phòng ngừa, phát hiện, xử lý tham nhũng và hoạt động của các cơ quan thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử.
• Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên: Động viên nhân dân tham gia đấu tranh; giám sát việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa; hướng dẫn Tổ chức thanh tra nhân dân ở cơ sở; có quyền yêu cầu xem xét lại quyết định xử lý nếu thấy chưa nghiêm minh.
• Cơ quan báo chí: Có trách nhiệm đưa tin chính xác, trung thực, khách quan và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thông tin liên quan đến tham nhũng.
• Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ: Thống nhất quản lý, chỉ đạo, kiểm tra công tác phòng chống tham nhũng trên phạm vi cả nước; định kỳ báo cáo Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội và Chủ tịch nước.

Pháp lệnh chống tham nhũng năm 1998 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 5 năm 1998. Những quy định trước đây trái với Pháp lệnh này đều bị bãi bỏ. Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình chịu trách nhiệm quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Pháp lệnh này.