Nghị định 35-CP được ban hành năm 1996 bởi Chính phủ nhằm hướng dẫn chi tiết thi hành Pháp lệnh về dân quân tự vệ, quy định cụ thể về việc đăng ký, quản lý, tổ chức, huấn luyện, hoạt động và các chế độ chính sách đối với lực lượng dân quân tự vệ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ, các cơ quan Nhà nước, đơn vị hành chính sự nghiệp, tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác, cùng các cơ quan quân sự các cấp trên phạm vi cả nước.

Đăng ký, quản lý và tuyển chọn vào lực lượng dân quân tự vệ

• Hàng năm, từ ngày 01 đến ngày 15 tháng 4, công dân trong độ tuổi quy định phải thực hiện đăng ký danh sách quản lý tại xã, phường, thị trấn nơi thường trú hoặc nơi đang công tác, học tập, lao động.
• Tiêu chuẩn tuyển chọn bao gồm: có lý lịch rõ ràng; phẩm chất chính trị tốt, trung thành với Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, chấp hành tốt chủ trương của Đảng và pháp luật của Nhà nước; có đủ sức khỏe.
• Ủy ban nhân dân các cấp, Giám đốc doanh nghiệp và Thủ trưởng các cơ quan hành chính sự nghiệp chịu trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức đăng ký dưới sự hướng dẫn của Bộ Quốc phòng. Cơ quan quân sự các cấp đóng vai trò tham mưu.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Giám đốc doanh nghiệp và Thủ trưởng cơ quan hành chính sự nghiệp có thẩm quyền quyết định công nhận công dân vào lực lượng dân quân tự vệ.
• Ban chỉ huy quân sự cấp xã có trách nhiệm nắm chắc số lượng, chất lượng lực lượng để tham mưu tổ chức luân phiên phục vụ trong thời hạn 4 năm, bảo đảm chất lượng sẵn sàng chiến đấu và tạo nguồn dự bị.

Tổ chức tự vệ trong các doanh nghiệp ngoài Nhà nước

• Các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác có tổ chức Đảng bắt buộc phải tổ chức lực lượng tự vệ.
• Các doanh nghiệp chưa có tổ chức Đảng sẽ tổ chức lực lượng tự vệ khi có yêu cầu từ cơ quan quân sự cấp tỉnh hoặc khi doanh nghiệp đề nghị và được cơ quan quân sự cấp tỉnh chấp thuận. Lực lượng này chịu sự chỉ huy của cơ quan quân sự cấp huyện và sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy Đảng cùng cấp.
• Trường hợp doanh nghiệp chưa tổ chức tự vệ, Giám đốc doanh nghiệp có trách nhiệm tạo điều kiện và bảo đảm kinh phí để người lao động trong độ tuổi tham gia dân quân tự vệ tại địa phương nơi cư trú.

Quy mô, cơ cấu tổ chức lực lượng dân quân tự vệ

• Cơ cấu lực lượng gồm phân đội bộ binh và phân đội binh chủng chuyên môn, chia thành lực lượng chiến đấu tại chỗ và lực lượng cơ động. Riêng cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị - xã hội chỉ tổ chức lực lượng chiến đấu tại chỗ.
• Quy mô tổ chức tại các xã, phường, thị trấn đồng bằng, ven biển, trung du: tổ chức từ cấp tiểu đội đến trung đội tại các làng, xóm, thôn, ấp; những nơi lớn có thể tổ chức đến cấp đại đội.
• Quy mô tại vùng núi, vùng cao, vùng sâu: tổ chức theo tổ, tiểu đội hoặc trung đội tại mỗi bản, thôn.
• Quy mô tại cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp: tổ chức theo tiểu đội, trung đội dựa trên đơn vị học tập, công tác.
• Quy mô tại doanh nghiệp Nhà nước: tổ chức theo tiểu đội, trung đội, đại đội dựa trên tổ đội, phân xưởng sản xuất; nơi có điều kiện có thể tổ chức đến cấp tiểu đoàn.
• Quy mô tại doanh nghiệp ngoài Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội: tổ chức từ cấp tổ, tiểu đội đến trung đội.

Ban chỉ huy quân sự và cán bộ chỉ huy cấp cơ sở

• Ban chỉ huy quân sự cấp xã và tại doanh nghiệp Nhà nước có trách nhiệm tham mưu cho chính quyền, giám đốc doanh nghiệp về công tác quốc phòng và trực tiếp chỉ huy lực lượng dân quân tự vệ trong xây dựng, tác chiến trị an.
• Cán bộ chỉ huy quân sự phải có phẩm chất tốt, năng lực hoàn thành nhiệm vụ và đã qua thử thách trong chiến đấu, sản xuất, công tác.
• Các xã, phường, thị trấn biên giới, ven biển, hải đảo được bố trí Phó chỉ huy trưởng quân sự chuyên trách. Đối với các địa bàn trọng điểm nội địa, vùng sâu, vùng xa, việc bố trí Phó chỉ huy trưởng chuyên trách do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định sau khi thống nhất với Tư lệnh quân khu; các địa bàn còn lại bố trí bán chuyên trách.
• Thẩm quyền bổ nhiệm Phó chỉ huy trưởng quân sự cấp xã thuộc về Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện.

Quản lý vũ khí, trang bị và công tác huấn luyện

• Tất cả vũ khí, trang bị của dân quân tự vệ từ mọi nguồn đều phải được đăng ký, quản lý chặt chẽ và sử dụng đúng mục đích theo quy định của Bộ Quốc phòng.
• Thời gian học tập chính trị, huấn luyện quân sự hàng năm thực hiện theo quy định của Pháp lệnh. Trong trường hợp cần thiết hoặc có chiến tranh, thời gian huấn luyện hàng năm có thể kéo dài gấp đôi.
• Các cấp, các ngành có trách nhiệm chỉ đạo công tác huấn luyện bảo đảm đúng nội dung, chương trình do Bộ Quốc phòng ban hành.

Phối hợp hoạt động tác chiến trị an và thường trực chiến đấu

• Việc phối hợp giữa dân quân tự vệ với các lực lượng vũ trang khác trong tác chiến trị an phải có kế hoạch thống nhất, đúng chức năng.
• Tại các địa bàn trọng điểm về quốc phòng, an ninh, lực lượng dân quân tự vệ được tổ chức luân phiên thường trực chiến đấu. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm bảo đảm đời sống, sinh hoạt và học tập cho lực lượng này.
• Các đơn vị bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, bộ đội biên phòng đóng quân trên địa bàn có trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ xây dựng và huấn luyện lực lượng dân quân tự vệ địa phương.

Chế độ, chính sách và kinh phí bảo đảm

• Phó chỉ huy trưởng chuyên trách và bán chuyên trách cấp xã được hưởng phụ cấp hàng tháng theo quy định. Cán bộ chỉ huy cấp xã khi đi huấn luyện tại trường quân sự cấp tỉnh được trợ cấp gia đình mỗi ngày bằng hệ số 0,1 mức lương tối thiểu.
• Dân quân trong thời gian làm nhiệm vụ được hưởng khoản tiền tương đương giá trị ngày công lao động địa phương do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện quy định.
• Trường hợp bị tai nạn, ốm đau hoặc chết khi làm nhiệm vụ, dân quân tự vệ được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội như công nhân, viên chức Nhà nước. Nếu bị thương hoặc hy sinh và được xác nhận là thương binh, liệt sĩ thì bản thân và gia đình được hưởng các chính sách ưu đãi theo quy định pháp luật.
• Dân quân tự vệ làm nhiệm vụ thường trực chiến đấu từ 6 tháng trở lên được cấp một bộ quần áo, một đôi giày vải và một mũ cứng.
• Kinh phí xây dựng, hoạt động và phụ cấp cho dân quân tự vệ được bảo đảm từ ngân sách địa phương dưới sự hướng dẫn của Bộ Tài chính và Bộ Quốc phòng.

Khen thưởng, xử lý vi phạm và ngày truyền thống

• Tổ chức, cá nhân có thành tích xuất sắc trong xây dựng và hoạt động của dân quân tự vệ được khen thưởng kịp thời theo quy định.
• Hàng năm, ngày 28 tháng 3 được tổ chức kỷ niệm trọng thể là ngày truyền thống của lực lượng dân quân tự vệ.
• Mọi hành vi trốn tránh, cản trở việc tổ chức, xây dựng và hoạt động của dân quân tự vệ sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Hiệu lực thi hành

Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Các quy định trước đây trái với Nghị định này đều bãi bỏ. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phối hợp với các Bộ liên quan hướng dẫn thi hành; các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này.