Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 46:2022/BTNMT về Quan trắc khí tượng do Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành nhằm thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc trong hoạt động quan trắc khí tượng bề mặt và quan trắc khí tượng trên cao. Quy chuẩn này là cơ sở pháp lý và kỹ thuật quan trọng để các cơ quan, tổ chức và cá nhân thực hiện hoạt động quan trắc, bảo đảm tính chính xác, thống nhất của số liệu khí tượng phục vụ công tác dự báo, cảnh báo thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Quy chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật tối thiểu, quy trình thực hiện và phương pháp đánh giá đối với các yếu tố khí tượng được quan trắc tại các trạm khí tượng trên đất liền và trên cao. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động quan trắc khí tượng, cung cấp và khai thác dữ liệu khí tượng trên lãnh thổ Việt Nam.

- Quy định kỹ thuật đối với quan trắc khí tượng bề mặt

• Đo lường độ ẩm không khí: Xác định độ ẩm tương đối của không khí được tính bằng đơn vị phần trăm (% RH). Đây là chỉ số quan trọng để đánh giá trạng thái hơi nước trong khí quyển, phục vụ cho việc dự báo mưa, sương mù và các hiện tượng thời tiết liên quan.
• Quan sát hiện tượng phủ băng trên mặt đất: Quy chuẩn hướng dẫn chi tiết phương pháp xác định và ghi nhận tình trạng phần lớn mặt đất bị bụi băng bao phủ. Việc quan trắc này giúp đánh giá mức độ ảnh hưởng của nhiệt độ cực đoan đến bề mặt đất, sản xuất nông nghiệp và giao thông vận tải.
• Yêu cầu về thiết bị và phương pháp đo: Các thiết bị đo đạc khí tượng bề mặt phải đáp ứng tiêu chuẩn về độ chính xác, được kiểm định, hiệu chuẩn định kỳ theo quy định của pháp luật về đo lường.

- Quy định kỹ thuật đối với quan trắc khí tượng trên cao

• Quan sát các hiện tượng quang học tầng cao: Quy chuẩn đưa ra các hướng dẫn cụ thể về việc nhận biết và ghi nhận các hiện tượng quang học do sự khúc xạ và phản xạ ánh sáng qua các tinh thể băng trong mây.
• Nhận diện hiện tượng quầng: Hướng dẫn kỹ thuật xác định trường hợp phần lớn quan sát được quầng nhỏ có bán kính 22 độ. Hiện tượng này thường có đặc điểm nhận dạng là màu trắng hoặc màu vàng, vòng phía trong có màu đỏ và đôi khi phía ngoài có màu tím. Việc quan trắc hiện tượng này hỗ trợ xác định sự xuất hiện của các loại mây tầng cao (như mây Cirrostratus) và dự báo xu xu hướng thay đổi thời tiết trong khu vực.
• Thu thập dữ liệu khí quyển tầng cao: Quy định việc vận hành các thiết bị thám không, radar và các công nghệ đo đạc hiện đại khác để thu thập thông tin về nhiệt độ, áp suất, gió và độ ẩm ở các độ cao khác nhau trong khí quyển.

Hiệu lực thi hành

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 46:2022/BTNMT có hiệu lực thi hành theo các văn bản hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Các trạm quan trắc khí tượng thuộc mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia và các trạm chuyên dùng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Quy chuẩn này nhằm bảo đảm tính đồng bộ và chất lượng của hệ thống dữ liệu khí tượng quốc gia.