Nghị định số 14/2000/NĐ-CP do Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế Đấu thầu kèm theo Nghị định số 88/1999/NĐ-CP, tập trung vào việc hoàn thiện các quy định về chỉ định thầu, đấu thầu quốc tế, ưu đãi nhà thầu địa phương và phân cấp quản lý trong hoạt động đấu thầu tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Quy chế Đấu thầu sửa đổi được áp dụng thống nhất để lựa chọn nhà thầu cho các dự án đầu tư tại Việt Nam, bắt buộc phải tổ chức đấu thầu và thực hiện ngay tại Việt Nam. Đối tượng áp dụng bao gồm các chủ dự án, nhà thầu trong nước, nhà thầu nước ngoài và các cơ quan, tổ chức có liên quan đến hoạt động quản lý, thực hiện dự án đầu tư.

Nội dung sửa đổi, bổ sung cốt lõi của Quy chế Đấu thầu

1. Quy định chi tiết và siết chặt hình thức chỉ định thầu

Chỉ định thầu được định nghĩa là hình thức chọn trực tiếp nhà thầu đáp ứng yêu cầu của gói thầu để tiến hành thương thảo hợp đồng. Hình thức này chỉ được áp dụng trong các trường hợp đặc biệt sau:

• Trường hợp bất khả kháng: Do thiên tai, địch họa hoặc các sự cố cần khắc phục ngay. Chủ dự án được phép chỉ định ngay đơn vị có đủ năng lực thực hiện. Trong vòng 10 ngày kể từ ngày quyết định, chủ dự án phải báo cáo cấp có thẩm quyền. Nếu phát hiện sai phạm, cấp có thẩm quyền phải xử lý kịp thời. Đối với việc khắc phục khẩn cấp, chủ dự án xác định khối lượng và giá trị tạm tính, sau đó hoàn thiện hồ sơ, dự toán trình duyệt để làm cơ sở thanh quyết toán.
• Gói thầu đặc thù: Gói thầu mang tính chất nghiên cứu thử nghiệm, bí mật quốc gia, an ninh, quốc phòng do Thủ tướng Chính phủ quyết định.
• Hạn mức giá trị gói thầu: Áp dụng đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp có giá trị dưới 1 tỷ đồng; gói thầu dịch vụ tư vấn có giá trị dưới 500 triệu đồng. Đối với các gói thầu thuộc dự án nhóm A, Thủ tướng Chính phủ phân cấp quyền quyết định chỉ định thầu cho Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Hội đồng quản trị Tổng công ty 91, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Người quyết định chỉ định thầu phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật. Nghiêm cấm việc tự ý chia nhỏ dự án thành nhiều gói thầu nhỏ để né tránh đấu thầu.
• Yêu cầu từ nhà tài trợ hoặc tính chất phức tạp: Các gói thầu có tính chất đặc biệt khác do yêu cầu của nhà tài trợ vốn, do độ phức tạp về kỹ thuật, công nghệ hoặc yêu cầu đột xuất của dự án sẽ do người có thẩm quyền quyết định đầu tư phê duyệt chỉ định thầu, dựa trên báo cáo thẩm định của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng ý kiến bằng văn bản của nhà tài trợ và các cơ quan liên quan.
• Các trường hợp không phải đấu thầu: Phần vốn ngân sách giao cho các cơ quan sự nghiệp thực hiện nghiên cứu quy hoạch phát triển kinh tế, quy hoạch ngành, quy hoạch chung đô thị và nông thôn (phải có hợp đồng và bàn giao sản phẩm đúng quy định); gói thầu tư vấn lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và khả thi của dự án đầu tư (chủ đầu tư tự chọn nhà tư vấn phù hợp).

Khi thực hiện chỉ định thầu (trừ các trường hợp không phải đấu thầu nêu trên), chủ đầu tư bắt buộc phải làm rõ 3 nội dung: Lý do chỉ định thầu; năng lực, kinh nghiệm kỹ thuật và tài chính của nhà thầu được đề nghị; giá trị và khối lượng được phê duyệt làm căn cứ chỉ định thầu (riêng xây lắp phải có thiết kế và dự toán được duyệt).

2. Quy định đối với nhà thầu nước ngoài và ưu đãi nhà thầu địa phương

• Yêu cầu đối với nhà thầu nước ngoài: Khi tham gia đấu thầu quốc tế về xây lắp tại Việt Nam, nhà thầu nước ngoài bắt buộc phải liên danh với nhà thầu Việt Nam hoặc cam kết sử dụng thầu phụ Việt Nam. Trong hồ sơ phải phân định rõ ràng phạm vi công việc, khối lượng và đơn giá tương ứng giữa các bên.
• Ưu đãi nhà thầu địa phương: Các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế có trụ sở chính hoặc chi nhánh tại địa phương được tham gia đấu thầu các dự án trên địa bàn. Đối với đấu thầu hạn chế, phải mời tối thiểu 3 nhà thầu; nếu không đủ 3 nhà thầu địa phương thì phải mời thêm nhà thầu ngoài địa phương. Nhà thầu địa phương được ưu tiên trúng thầu nếu hồ sơ dự thầu được đánh giá ngang ngửa với các nhà thầu khác.

3. Phân cấp thẩm quyền phê duyệt, thẩm định dự án nhóm B, C

• Bổ sung quy định phân cấp phê duyệt và thẩm định đối với các dự án nhóm B, C và tương đương của doanh nghiệp nhà nước.
• Người có thẩm quyền của doanh nghiệp nhà nước được quyền quyết định đầu tư sẽ là cấp phê duyệt đối với tất cả các gói thầu thuộc dự án nhóm B, C và tương đương của doanh nghiệp mình. Bộ phận giúp việc liên quan của doanh nghiệp chịu trách nhiệm thẩm định các nội dung này.

4. Bảo mật thông tin trong quá trình xét thầu

Nhằm bảo đảm tính khách quan và minh bạch, quy chế bổ sung lệnh cấm phát sóng, đăng tải các thông tin liên quan đến quá trình xét thầu trên các phương tiện thông tin đại chúng trong khoảng thời gian từ khi mở thầu cho đến khi công bố kết quả đấu thầu chính thức.

5. Trách nhiệm quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm công

Bộ Tài chính được giao vai trò chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện đấu thầu mua sắm vật tư, hàng hóa, phương tiện làm việc của các cơ quan nhà nước, đoàn thể, doanh nghiệp nhà nước, cũng như các trang thiết bị thông thường của lực lượng vũ trang sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm thực hiện

Nghị định số 14/2000/NĐ-CP có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày ký ban hành. Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm chủ trì phối hợp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ để hướng dẫn và kiểm tra việc thi hành nghị định này. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Hội đồng Quản trị các Tổng công ty nhà nước và các tổ chức liên quan chịu trách nhiệm thi hành.